Kibirliye karşı kibir göstermek sadakadır sözü Hz. Peygamber’e ﷺ ait bir hadis değildir.
Hz. Peygamber’den ﷺ nakledildiğine dair sahih veya sabit bir isnadı bulunmamaktadır.
Dolayısıyla bu sözün, “Resûlullah ﷺ buyurdu ki” denilerek ona nispet edilmesi caiz değildir.
Bu sözün halkın dilinde meşhur olan lafız “Kibirliye karşı kibir göstermek bir iyiliktir” şeklindedir.
Bu sözün, Hz. Peygamber’e ﷺ ulaşmış, merfû bir hadis olarak aslı yoktur.
İnsanların dillerinde yaygın olan meşhur bir sözdür. Bununla birlikte bazı ilim ehli, sözün ifade ettiği manayı zikretmiş ve terbiye etme ve caydırma maksadının bulunduğu durumlarda bu manayı uygun görmüştür.
Hadis ve fıkıh kaynaklarında bu sözün “hadis olmadığı” ve Resûlullah’ın ﷺ sözleri arasında bir aslının bulunmadığı açıkça ifade edilmiştir.
Bazı tahric kitaplarında Tâceddin es-Sübkî’nin bu söz hakkında şöyle dediği nakledilmiştir “Bunun için bir isnad bulamadım.”
“Berîka-i Mahmûdiyye” adlı eserde bu sözün manası açıklanırken şöyle denilmiştir: “Kibirliye karşı kibir göstermek sadakadır. Çünkü ona tevazu gösterirsen sapkınlığında daha da ileri gider; ona karşı kibirli davranırsan uyanır ve kendine gelir.”
Fahreddin er-Râzî de, Yüce Allah’ın; [el-A‘râf, 146]
“Yeryüzünde haksız yere büyüklük taslayanlar” âyetini tefsir ederken, kibirlenmenin “haksız yere” kaydıyla sınırlandırılmasının, bâtıl üzere bulunan kimseye karşı izzetli ve güçlü bir tavır sergilemenin haklı ve yerinde olabileceğine işaret ettiğini belirtmiştir. Ardından da bu meşhur söze işaret etmiştir: “Kibirliye karşı kibir göstermek sadakadır.”
Bu sözden kabul edilebilir olan mana şudur: Kibirli bir kimseyi caydırmak ve engellemek maksadıyla onun karşısında izzetli, vakarlı ve kararlı bir tavır sergilemektir.
Yoksa bu sözle kastedilen; hakkı reddetmeye ve insanları küçümsemeye dayanan kalbî kibir değildir.
Sonuç olarak; “Kibirliye karşı kibir göstermek sadakadır” sözü, Hz. Peygamber’den ﷺ rivayet edilmiş bir hadis değildir. Bu sözün Peygamberimize ulaşan, merfû bir isnadı bilinmemektedir.
Bu söz, insanlar arasında meşhur olmuş bir sözdür. Dolayısıyla bu söz nakledilirken doğru olan: “Meşhur sözlerdendir..” veya “Şöyle deniliştir..” ifadelerini kullanmaktır. “Resûlullah ﷺ buyurdu ki..” denilerek nakledilmesi ise doğru değildir.