Sû-i zan, bugünkü ifadeyle niyet okumak demektir.
Bir kişi hakkında yeterli ve kesin bir delil bulunmadan kötü kanaat beslemektir. Söz ve davranışlarını kötüye yormak, söylemediğini söylemiş, yapmadığını yapmış veya kalbinden geçmeyen bir niyeti taşıyormuş gibi düşünmek ve konuşmaktır. İnsanlar hakkında delilsiz hüküm vermektir.
Dinimiz bunu nehyetmiştir, yasaklamıştır. Sû-i zan haramdır, menhiyattandır.
Çünkü sû-i zan, çoğu zaman insanı gıybet, iftira ve haksız ithamlara sürükler. Müslümana yakışan ise insanların söz ve davranışlarını mümkün olduğunca hayra yormaktır. Yani hüsn-i zan sahibi olmaktır.
Bununla beraber, bir kimsenin kendi eliyle yazdığı bir yazıyı okumak, kendi diliyle söylediği sözleri nakletmek veya açıkça yaptığı fiilleri, davranışları, kötülükleri dile getirmek sû-i zan değildir. Çünkü burada kişinin niyeti hakkında tahminde bulunmak yoktur. Ortada açık bir söz veya fiil vardır.
Eğer bir kişinin sözleri, fiil ve davranışları başkalarına zarar veriyor, dinî veya toplumsal bir yanlışlığa sebep oluyorsa, bunları ilmî ölçüler içinde değerlendirmek, yanlışlığını ortaya koymak ve insanları bundan sakındırmak gerekir. Bunu yapmak emr-i bi’l-ma’rûf ve nehy-i ani’l-münker kapsamında olur. Nitekim emr-i bi’l-ma’rûf ve nehy-i ani’l-münker 54 farzdandır.
Ancak kişinin yaptığı hata yalnızca kendisini ilgilendiriyor, başkalarına zarar vermiyor ve ifşa edilmesinde dinî veya toplumsal bir maslahat bulunmuyorsa, o kusuru örtmek, yaymamak ve teşhir etmemek daha faziletlidir. Çünkü Allah Celle Celâlühû, dünyada Müslüman kardeşinin kusurunu örten kimsenin kusurlarını hem dünyada hem de kıyamet gününde örteceğini müjdelemiştir.
Özetle; niyet okumak sû-i zandır ve haramdır. Fakat açıkça söylenen veya yapılan bir yanlışı insanları uyarmak maksadıyla ortaya koymak sû-i zan değildir.